SAHİH, HASEN ve ZAYIF HADİSLER ARASINDA MÜŞTEREK ISTILAHLAR

SAHİH, HASEN ve ZAYIF HADİSLER ARASINDA MÜŞTEREK ISTILAHLAR
1- Merfû'
2- Müsned
3- Muttasıl veya Mevsûl Hadisler
1-Merfu' Hadis: (Daha önce açıklandı.)
2-Müsned Hadis: İlk raviden sonuncu raviye kadar, senedi "muttasıl olarak" Resûlullah'a ref' edilen hadistir. Merfû'un isnadında inkita' olabileceğini gördük; çünkü onda sadece metnin durumuna bakılır. Müsned ise "ittisâl" ve "ref`" şartlarına sahiptir. Bu yüzden her "merfû'" "müsned" değildir. Müsnedde isnada ve metne dikkat edilir. Senedinde sonuna kadar ittisal bulunduğundan, her "müsned" "muttasıl", metni Resulullah'a ulaştığı için yine her "müsned" "merfû'"dur.
3-Muttasıl veya Mevsûl Hadis: İster Resûlullah'a ref' edilmiş olsun, ister sahabi veya daha berideki bir şahısta kalsın, senedinde kesiklik olmayan hadistir. Hatîbu'l-Bağdâdî, muttasıl ile müsned arasında çok az kullanılma dışında bir fark görmez. Bu üç ıstılah hakkında kısaca şunları söyleyebiliriz: "Merfû'" bazen "muttasıl" olduğu gibi olmayabilir de; "muttasıl" da bazen "merfû'" olur bazen olmaz. "Müsned" ise, bu ikisinden daha genel bir tabir olup aynı zamanda "muttasıl" ve "merfû'"dur. Bütün bu ıstılahlar ravilerinin durumuna göre sahih, hasen veya zayıf olmaya müsaittir.
4- Mu'an'an
5- Mü'enen
6- Muallak Hadisler
4- Mu'an'an Hadis: Tahdîs ve semâ' sözleri açıkca belirtilmeden senedinde "fülanün an fülânin" denen hadistir. Genel görüşe göre şu üç şart bulunursa "mu'an'an" isnad "muttasıl" gibi kabul edilir:
- Râvînin adaleti, rivayet ettiği kişiyle görüştüğünün sübûtu ve "tedlîs"ten uzak olması. "Mu'an'an" sahîhaynda (Buhari ve Müslim'de) bolca mevcuttur. Hatta Müslim görüşme şartını koşmamıştır. Onun bu görüşüne tenkidler olmuştur. Bazı münekkidler "mu'an'an"ı "mürsel" kabul ederek icthihada elverişli görmemişlerdir. "İhticac edilir" diyenler de olmuştur. İmam Nevevî, "mu'an'an"ı
"mürsel" kabul etmenin Selefin içtihadına aykırı olduğunu söylemiştir.
5- Mü'enen Hadis: Senedinde "haddesenâ fülânün ENNE fülânen" ibâresi kullanılan hadistir. İmam Mâlik, "mü'enen" ile "mu'an'an" arasında fark görmez. Berdîcî, "mü'enen" de semâ vuku bulduğu bir başka hadisle ortaya çıkıncaya kadar onu "munkatı'" kabul eder.
6- Muallak Hadis:
Bu üç çeşit hadiste mühim olan nokta şudur: Bunları sırf zayıf olarak kabul etmek doğru olmamakla beraber, râvîlerinin haline bakarak sahih, hasen ve zayıf sıfatlarından biri verilebilir.
7- Ferd
8- Garîb Hadisler
7- Ferd Hadis: Tarîkleri çok olsa bile tek râvînin infirad ettiği hadistir. Bunun "şâzz" ile karıştırılması doğru değildir. Çünkü "şaz"da teferrüd ve muhalefet şartlarının bulunması gerekir. "Ferd" denince akla gelen mutlak ferddir. Ferd hadisteki teferrüd senedin aslında, yani sahabinin bulunduğu yerde vuku bulur. "Hadis muhtelif tariklerle rivayet edilse bile, yine o sahabiye irca edilmiş olur."
8- Garîb Hadis: Senedin herhangi bir yerinde, bir şahsın rivayetinde teferrüd ettiği hadistir. Gârib hadisde teferrüd senedin başında değil devamında olur ve sadece bulunduğu yer ile kayıtlı olur.
Mesela bir hadisi sahabiden birkaç kişi rivayet eder de, sonra o hadisi bu râvîlerden sadece biri rivayet eder. Garîb hadisin üç şekli vardır:
a) Bir şahsın bir şahıstan teferrüdü
b) Bir şehir halkının bir şahıstan teferrüdü
c) Bir şahsın diğer bir şehir halkından rivayetiyle meydana gelen teferrüd.
9- Azîz
10- Meşhûr
11- Müstefîz Hadisler
9- Azîz Hadis: Bir hocadan iki veya üç kişinin müştereken rivayet ettikleri "garîb" hadistir.
10- Meşhûr Hadis: (Daha önce açılandı.)
11- Müstefîz Hadis: Bir hocadan rivayet eden bu topluluğun sayısı, senedin başında da sonunda da aynı olan hadistir.
Bu üç tür teferrüdden birer kademe daha yükselseler bile, yine de "garîb" hadisin isimleri ve lakabları olmaktan başka birşey değildirler.
12- Âlî
13- Nâzil İsnadlı Hadisler
12- Âlî İsnadlı Hadis: Mutlak ve nisbî olarak iki türlüdür.
- Mutlak âlî isnad, senedinde birçok râvînin yer aldığı başka bir senede nazaran, adetlerinin azlığı sebebiyle râvîleri Resûlullah`a yaklaşan isnaddır.
- Nisbî âlî isnad senedindeki râvîler, sağlam bir şekilde A'meş, İbn-i Cureyc, Mâlik, Şu'be vb. hadis imamlarından birine veya Kütüb-i Sitte, Muvatta gibi meşhur ve mu'temet kitapların müelliflerinden birine yakın olan isnaddır. "Nisbî" denilişin sebebi, ondaki ulüvvun hakiki değil izafi oluşudur.
13- Nâzil İsnadlı Hadis: Âlî isnadın karşılığıdır. Kısımları âlî isnadın kısımlarına bakarak anlaşılır.
14- Mütâbi'
15- Şâhid Hadisler
14- Mütâbi' Hadis: Râvîsine, hadisi tahric edilmeye elverişli olan başka bir râvînin muvafakat ettiği ve bu ikinci râvînin o hadisi şeyhinden veya daha üstteki birinden yaklaşık sözlerle rivayet ettiği hadistir. Aynı râvî için gelen mütabaat "tam mütâbi'", râvînin şeyhinden daha yukarıda olan mutabaat ise "kâsır mütâbi'" adını alır.
15- Şâhid Hadis: Hadisin râvîsine, bir başka râvînin aynı hadisi diğer bir sahabiden lafzen ve manen benzeyen -veya sadece mana itibariyle benzeyen- bir metinle rivayet ederek muvafakat ettiği hadistir. Hadis metninin lafzen azizleştiren "lafzî şâhid"; mana olarak azizleştiren "mânevî şâhid"dir.
Hadis ıstılahı kitaplarında bu iki ıstılahla birlikte bir de "i'tibâr" geçer. İ'tibar, mütabî' ve şâhid'i tanımaya bir vesiledir. Rivayet edilen hadisi başka bir râvînin rivayet edip etmediğini araştırmak demektir.
16- Müdrec Hadis: (Daha önce açıklandı.)
17- Müselsel Hadis: Müsned ve muttasıl olup içinde tedlîs bulunmayan ve rivayet şekli bakımından Resûlullah'a varıncaya kadar her râvînin bir önceki râvîden birbirinin aynı söz ve hareketleri içeren bir senedle naklettiği hadistir.
18- Musahhaf (ve Muharref) Hadisler:

	Gönderen	Konu: SAHİH, HASEN ve ZAYIF HADİSLER ARASINDA MÜŞTEREK ISTILAHLAR (Okunma Sayısı 98 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.